Franciszek Walter - pierwszy burmistrz Żagania. Zastał miasto obolałe i grabione przez szabrowników

Małgorzata Trzcionkowska
Małgorzata Trzcionkowska
Życie Franciszka Waltera, powstańca wielkopolskiego i pierwszego polskiego burmistrza Żagania może posłużyć za scenariusz filmowy. Archiwum Miejskiej Biblioteki Publicznej w Żaganiu i Muzeum Obozów Jenieckich
18 czerwca 1945 r. pierwszym polskim burmistrzem Żegania (tak wówczas nazywano miasto) został powstaniec wielkopolski Franciszek Walter. Od podstaw tworzył polską administrację i milicję. Zastał miasto zniszczone pożogą wojenną, udręczonych ludzi bezkarnych szabrowników, grabiących to, co jeszcze nie wywieźli sołdaci Armii Radzieckiej.

16 lutego 1945 r. żołnierze Armii Radzieckiej wkroczyli do Żagania, opuszczonego przez Niemców. Zastali puste obozy, z których hitlerowcy zdążyli już ewakuować jeńców.
Po odwrocie Niemców, w Żaganiu zostało ok. 2 tysiące cywilów. Były to głównie kobiety, dzieci i starcy. Mężczyźni już dawno wyruszyli na wojnę, część zginęła, reszta uciekła przed sowietami.

Przerażeni cywile chowali się w piwnicach swoich domów. Płonęły podpalane przez wojsko budynki i zabudowania gospodarcze. Hordy uzbrojonych radzieckich żołdaków wyszukiwały chowające się Niemki. Odbierały im pierścionki, zegarki i kosztowności. Gwałcili dziewczęta i kobiety w każdym wieku. Żadna nie była bezpieczna. Bywało, że ofiarami gwałtów stawały się nawet staruszki. Wiele z nich odebrało sobie z tego powodu życie, na przykład siostra zakonna, prowadząca dom starców. Po wielokrotnym brutalnym gwałcie otruła się i zmarła w straszliwych mękach.
Miasto było zniszczone, szczególnie ul. Szprotawska. Wysadzono też wszystkie mosty.

Panowało totalne bezprawie, a władzę nad życiem i śmiercią ludzi sprawowali często pijani w sztok żołdacy.

Franciszek Walter. Polak, powstaniec wielkopolski

F. Walter urodził się w 1901 r., w Wielkopolsce. Był uczestnikiem powstania wielkopolskiego, w 1918 r. walczył w Poznaniu, rejonie Pniew, Wolsztyna i Zbąszynia. Podczas II wojny światowej, w stopniu starszego sierżanta, uczestniczył w bitwie nad Bzurą, gdzie dostał się do niewoli. 18 czerwca 1945 r. został wyznaczony na pierwszego, polskiego burmistrza Żagania. Stworzył polską administrację, straż pożarną, milicję i spółdzielczość. Starał się przywrócić miastu i ludziom spokój i ukrócić bezprawie.
O jego losach można przeczytać m.in. w Zeszytach Żagańskich z 2015 roku. W 11 wydaniu ukazał się artykuł Zuzanny Marciniak "Mój dziadek Franciszek Walter". W wieży widokowej przy pl. Królowej Jadwigi odbyła się również wystawa poświęcona pierwszemu burmistrzowi, w której Wzięły udział dzieci Franciszka Waltera Grażyna Marciniak i Janusz Walter.

Czytaj również na naszym portalu

Czytaj także

Starcia z szbrownikami

Franciszek Walter był burmistrzem Żagania do 22 czerwca 1947 r., kiedy do jego gabinetu weszli funkcjonariusze Urzędu Bezpieczeństwa. Zabrali go do podziemi Sądu Rejonowego w Żaganiu. Oficjalnym powodem aresztowania było posiadanie przez F. Waletra kilku naboi, w czasie gdy wygasło jego pozwolenie na broń. Dostał szybki wyrok, 19 lat więzienia. Z Żagania został przewieziony do Wrocławia, na ul. Kleczkowską. Ubecy weszli do domu Walterów i zrobili kipisz. Zabrali wszystko. Nieoficjalnie wiadomo, że naraził się wpływowym szabrownikom z Warszawy, którzy postanowili się go pozbyć.

Oczyszczony z zarzutów

Zrozpaczona rodzina robiła, co mogła, aby wydostać go z więzienia, wydała wszystkie oszczędności. Ostatecznie udało się oczyścić Franciszka Waltera z zarzutów i po kilku miesiącach wrócił do Żagania, ale już nie na stanowisko burmistrza. Znalazł sobie miejsce w spółdzielczości, aktywnie działał też społecznie. W 1969 r. przeszedł na emeryturę, a w 1987 r. zmarł. Jest pochowany na żagańskim cmentarzu komunalnym.

Zobacz fragment filmu "Potem nastąpi cisza" z 1965 roku, w reżyserii Janusza Morgensterna. Wystąpiły w nim wielkie gwiazdy polskiego kina: m.in. Janusz Gajos, Daniel Olbryski, Tadeusz Łomnicki, Witold Pyrkosz, Barbara Brylska, Barbara Sołtysiik. W filmie można zobaczyć dawną ul. Warszawską i pl. Słowiański w Żaganiu.

promocja aplikacji nasze miasto

Pobierz bezpłatną aplikację Nasze Miasto i bądź na bieżąco!

Jak korzystać z aplikacji, by otrzymywać informacje z miasta i powiatu? To proste:

  • Po wejściu w aplikację w prawym górnym rogu w menu wybierz "Żary"

Aplikacja jest bezpłatna i nie wymaga logowania. Oprócz standardowych kategorii, z powodu panującej epidemii, wprowadziliśmy zakładkę "koronawirus", w której znajdziesz wszystkie aktualne informacje związane z epidemią.

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3